Material Design Bootstrap
Logo

Kardiowersja elektryczna

(kardiolog, anestezjolog)
Cel badania

Kardiowersja elektryczna to zabieg medyczny, którego celem jest przywrócenie prawidłowego rytmu serca. Kardiowersję stosuje się u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca - najczęstszym wskazaniem do wykonania kardiowersji jest migotanie przedsionków.

Kardiowersję wykonuje się wyłącznie na zlecenie lekarza kardiologa, po uprzednim wykonaniu ECHO serca przezprzełykowego. Wykonuje ją lekarz anestezjolog wraz kardiologiem, w asyście pielęgniarki.

Procedura kardiowersji elektrycznej

Ponieważ przejście impulsu elektrycznego jest nieprzyjemnym i bolesnym doznaniem, kardiowersję elektryczną wykonuje się w krótkotrwałym znieczuleniu (z reguły nie jest potrzebna intubacja). Najpierw pielęgniarka lub lekarz zakłada wejście dożylne, przez które podaje się środki uspokajające, nasenne i przeciwbólowe. W czasie kardiowersji elektrycznej pacjent śpi i nie czuje bólu. Jego parametry życiowe są ściśle monitorowane.

Do wykonania kardiowersji elektrycznej stosuje się ten sam aparat, którego używa się do defibrylacji, ale zmienia się jego ustawienia (tryb synchronizacji). Wyładowanie elektryczne można uzyskać przykładając łyżki defibrylatora, które trzyma lekarz lub za pomocą elektrod przyklejanych na klatce piersiowej. Przed zabiegiem może być konieczne ogolenie klatki piersiowej. Stosuje się dwie łyżki/elektrody, które umieszcza się w odpowiednich pozycjach na klatce piersiowej lub jedną na klatce piersiowej, a drugą na plecach. Lekarz obserwuje rytm serca pacjenta (zapis EKG) na monitorze kardiowertera i w odpowiednim momencie dokonuje wyładowania elektrycznego. Trwa ono mniej niż 1 s. Następnie lekarz sprawdza ponownie rytm serca, aby ocenić, czy kardiowersja była skuteczna. Czasem niezbędnych jest kilka wyładowań. Energia wyładowania zależy od rodzaju zaburzeń rytmu serca. Z każdym kolejnym wyładowaniem stosuje się nieco większą energię (z reguły jest to kolejno 100, 200, 300 i 360 J, w szczególnych przypadkach można zacząć już od 25 J).

Pacjent wybudza się zaraz po zabiegu i z reguły w ogóle go nie pamięta. Cała procedura, wraz z przygotowaniem (uśpieniem) pacjenta i wybudzeniem trwa około 30 minut.

Po zabiegu pacjent poddawany jest przynajmniej kilkugodzinnej obserwacji z monitorowaniem funkcji życiowych. Należy pamiętać, że w ciągu 24 godzin od przyjęcia leków znieczulających nie powinno się prowadzić samochodu.

Kiedy stosuje się kardiowersję elektryczną

Ze względu na wskazania do zabiegu, kardiowersję elektryczną wykonuje się jako pilną lub planową.

Kardiowersję pilną stosuje się w zaburzeniach rytmu przebiegających z tachykardią (zbyt szybką akcją serca), która upośledza znacząco pracę serca, czyli powoduje zaburzenia hemodynamiczne. Jest to stan zagrożenia życia.

Jako planowy zabieg leczniczy, kardiowersję wykonuje się w zaburzeniach rytmu przebiegających z tachykardią (głównie migotanie przedsionków i trzepotanie przedsionków) ale bez zaburzeń hemodynamicznych. Planowa kardiowersja stosowana jest u osób, u których nie powiodło się leczenie farmakologiczne oraz u osób, u których stwierdzono przeciwwskazania do stosowania leków antyarytmicznych.

Przed wykonaniem planowej kardiowersji podaje się leki przeciwkrzepliwe, co zapobiega powikłaniom zabiegu.

Dlaczego stosuje się kardiowersję elektryczną?

W czasie tachyarytmii (zaburzeń rytmu z szybką akcją serca) praca serca jest nieefektywna. Mięsień sercowy nie zdąży dobrze się zregenerować, komory serca wypełnić należycie krwią, a już następuje kolejny skurcz. Mimo że spora część pracy serca wykonywana jest „na marne”, kosztuje to bardzo dużo energii. Niektóre osoby chorujące na migotanie przedsionków nie odczuwają żadnych dolegliwości, inni skarżą się na uczucie kołatania serca, duszności, zmęczenie i zawroty głowy. Arytmie mogą upośledzać prawidłowy napływ krwi do narządów, w tym do najważniejszych obszarów, czyli naczyń wieńcowych i mózgu.

Jak się przygotować do kardiowersji elektrycznej?

Jeśli to możliwe, zadbaj, aby miał Cię kto odwieźć do placówki i z powrotem do domu po zabiegu. Bezpośrednio po zabiegu niedozwolone jest prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn. Przynajmniej przez 8 godzin przed zabiegiem należy pozostawać na czczo (nie jeść i nie pić). O ile lekarz nie zaleci inaczej, w dniu badania należy wziąć jak zwykle swoje leki.

Na zabieg kardiowersji należy zabrać ze sobą dokumentację medyczną oraz listę leków jakie się przyjmuje wraz z dawkowaniem.

Na 24 godziny przed zabiegiem nie należy smarować klatki piersiowej żadnymi preparatami (kremami, balsamami)

Ryzyko związane z kardiowersją elektryczną

Zaburzenia rytmu serca, takie jak migotanie przedsionków, sprzyjają formowaniu się skrzeplin w przedsionkach. Przywrócenie prawidłowej akcji serca sprawia, że przedsionki odzyskują zdolność bardziej efektywnego skurczu. Jeśli w przebiegu migotania przedsionków (najczęściej) lub innych zaburzeń rytmu, doszło do powstania skrzepliny w obrębie przedsionków, po przywróceniu prawidłowego rytmu może ona zostać „przepchnięta” do komór.

Fragmenty skrzepliny pochodzące z prawej połowy serca, które dostają się do dalszego krążenia są przyczyną zatorowości płucnej natomiast pochodzące z lewej połowy serca powodują wystąpienie zawału serca, udaru mózgu i ostrego niedokrwienia innych narządów. Aby uniknąć tego powikłania stosuje się leki przeciwkrzepliwe oraz kontrolne echo serca przezprzełykowe, dzięki któremu można sprawdzić ewentualną obecność skrzeplin w strukturach anatomicznych przedsionków, zwanych uszkami.

Skóra w miejscu przyłożenia łyżek lub elektrod może ulec podrażnieniu podczas kardiowersji elektrycznej. Aby złagodzić dolegliwości z reguły wystarczy zastosowanie odpowiednich kremów/ balsamów po zabiegu. Rzadko zdarzają się oparzenia skóry w miejscu przyłożenia łyżek/elektrod.

W rzadkich przypadkach równocześnie z przerywaniem tachykardii zabieg ten może powodować inne zaburzenia rytmu serca związane ze zbyt wolną akcją serca (bradykardią). W niektórych przypadkach jedynym rozwiązaniem może się okazać wszczepienie stymulatora serca.

Skuteczność kardiowersji

Skuteczność kardiowersji w przerywaniu napadu migotania przedsionków wynosi ponad 75%. Szanse powodzenia zabiegu zależą od czasu trwania choroby. Jeśli problem migotania przedsionków utrzymuje się u pacjenta od roku, szanse powodzenia kardiowersji wynoszą nawet 90%, ale po 5 latach trwania choroby skuteczność zabiegu maleje do 50%.

Trzepotanie przedsionków, to kolejny rodzaj zaburzeń rytmu, które można leczyć za pomocą kardiowersji elektrycznej. Skuteczność zabiegu w tym przypadku wynosi nawet 90–100% i nie zależy od czasu trwania choroby. Ryzyko zatorowości z powodu skrzepliny jest mniejsze niż w przypadku migotania przedsionków, mimo to stosuje się leczenie przeciwkrzepliwe, aby uniknąć komplikacji.

Jak każda procedura medyczna, kardiowersja elektryczna nie ma 100% skuteczności. Może się zdarzyć, że pomimo kardiowersji elektrycznej nie udaje się przywrócić prawidłowego rytmu serca. Pacjent może wówczas wymagać dodatkowego leczenia farmakologicznego i/lub zabiegów elektrokardiologicznych.